Opracował: ks. kan. dr Paweł Staniszewski
Miejscowości należące do parafii:
Adamów Parcel, Budy Nowe, Budy Stare, Kamionka, Korytów, Krze Nowe, Radziejowice, Słabomierz, Tartak, Zboiska
Zdjęcia wykonane 03.06.2007r., 10.11.2011r.
Rawa Maz – kościół ewangelicki murowany.
Rys historyczny: Koniec XVIII i pierwsza połowa XIX wieku przyniosły na ziemiach polskich ożywiony ruch osadniczy. Powstały wtedy nowe miasta i osiedla przemysłowe, zakładano nowe wsie. wśród osadników przybyłych z przeludnionego zachodu Europy znajdowała się także ludność wyznania ewangelickiego. Zazwyczaj w poszukiwaniu nowej ojczyzny osiedlali się większymi grupami w miastach bądź tworzyli oddzielne kolonie wiejskie. Na zasiedlonych terenach częstokroć brak było parafii ewangelickich, a tym samym opieka duszpasterska nad nowo przybyłymi była utrudniona czy wręcz niemożliwa. Chcieli oni jednak pozostać wierni wierze ojców, dlatego rychło po osiedleniu się rozpoczynali starania o zakładanie szkół i parafii ewangelickich.
Tak było też w Rawie oraz w jej bliższych i dalszych okolicach. Z początkiem XIX wieku osiedlili się ewangelicy – tkacze w samej Rawie, powstały też wiejskie kolonie: Franciszkanów (1800), Strobów (1800), Kochanów i Brzozów (1802). Nieco później (ok. 1820) założono następne kolonie ewangelickie w tych okolicach: Annosław, Kaleń, Łochów, Raducz, Stanisławów, Studzianki i Franopol. Zaistniała konieczność zapewnienia tym wszystkim ewangelikom odpowiedniej opieki duszpasterskiej. Wobec braku w pobliżu parafii ewangelickiej jedynie założenie jej w Rawie Mazowieckiej mogło ten problem rozwiązać.
W roku 1821 pragnienia i dążenia 314 rodzin ewangelickich Rawy i okolicy przybrały konkretne kształty. Wybrano nieformalną radę parafialną, która miała reprezentować ewangelików rawskich wobec władz państwowych.
W jej skład weszli: aptekarz Daniel Jende, burmistrz Rawy – Rutkowski, Jan Kinastowski, Leopold Gorgas i Fryderyk Eckhold. Wystąpiono też do władz państwowych o oddanie ewangelikom ruin katolickiego kościoła Św. Ducha w Rawie. Po pięciu latach starań ewangelicy uzyskali je wraz z należącym do nich terenem za sumę 1200 złotych polskich. Podjęto natychmiast odbudowę i zajęto się wyposażeniem tego kościoła. Mimo poważnych trudności już w roku 1828 za sumę 24 860 złotych kościół został odbudowany, a w następnym roku rząd formalnie zatwierdził istnienie Ewangelicko-Augsburskiej Parafii w Rawie Mazowieckiej. Wybudowano też drewnianą plebanię z mieszkaniem dla księdza i kantora.
Następne lata to okres stopniowego rozwoju Parafii i jej stabilizacji. Działalność Parafii utrudniał fakt, że stanowisko proboszcza często wakowało. W latach 1909–1929 parafia kierowana była przez administratorów – proboszczów sąsiednich, dość odległych parafii w Tomaszowie Mazowieckim, Brzezinach czy Łowiczu.
Około roku 1860 Parafia w Rawie liczyła 3500 dusz. Na jej terenie zorganizowano 18 szkół ewangelickich, do których w tym czasie uczęszczało 540 dzieci. W szkołach tych odbywały się też nabożeństwa. Poszczególne kolonie oprócz szkół miały także swoje cmentarze, których było na terenie Parafii także 18. W roku 1860 wybudowano murowaną plebanię, a dwa lata później przeprowadzono remont kościoła.
Parafia w Rawie poważnie ucierpiała podczas I wojny światowej; kościół i plebania zostały poważnie uszkodzone, wielu parafian zostało deportowanych w głąb Rosji, a ich domy i gospodarstwa uległy zniszczeniu podczas działań wojennych. Wielu z nich nie powróciło już z wojennej tułaczki i liczba dusz spadła w roku 1923 do 3000. Istniejące trudności były tym większe, że dopiero od roku 1929 miała Rawa znowu własnego proboszcza. Dopiero więc od tego roku prace remontowe na plebanii i w kościele nabrały tempa. Ożywiło się też życie religijne, m.in. powstał chór parafialny i orkiestra puzonistów.
Szczególne ożywienie w życiu Parafii wywołał obchód 100-lecia jej istnienia. Obchodzono go z dwuletnim opóźnieniem – 31 maja 1931 roku z udziałem między innymi ks. bp. dr. J. Burschego i ks. superintendentów: A. Schoeneicha i J. Dietricha.
Na tę rocznicę wyremontowano kościół, wybudowano nową wieżę kościelną, ufundowano dwa dzwony i wyposażono na nowo wnętrze kościoła. Przy tej okazji dała o sobie znać znaczna ofiarność ewangelików rawskich.
Pomyślny rozwój Parafii został przerwany przez II wojnę światową. Zdziesiątkowała ona zbór i spowodowała znaczne straty w majątku parafialnym. Kościół został w roku 1945 zbombardowany; pracę parafialną utrudniał brak miejscowego duchownego i zakwestionowanie praw Parafii co do jej majątku, w szczególności plebanii i kościoła.
Ewangelicy z Rawy i okolicy przez siedem lat po wojnie uczęszczali na nabożeństwa do odległego o 34 kilometry Tomaszowa Mazowieckiego. Tam też byli chrzczeni, konfirmowani, tam udzielano im ślubu itp. Ówczesny proboszcz Parafii tomaszowskiej ks. dr Woldemar Gastpary został też administratorem Parafii w Rawie. Jego wysiłkom Parafia ta zawdzięcza odzyskanie na drodze sądowej kościoła i plebanii wraz z należącymi do nich gruntami, a także odbudowę kościoła Św. Ducha. 12 czerwca 1952 roku odbyło się pierwsze nabożeństwo i poświęcenie odbudowanego kościoła przez ks. bp. Karola Kotulę. Było to wielkie wydarzenie dla liczącej wtedy jeszcze ponad czterysta dusz Parafii.
Od 2014 roku nabożeństwa w Rawie odbywają się co tydzień (w 1, 2, 3 i 4 niedzielę miesiąca o godz. 14:00).
Zdjęcia wykonane 31.12.2006r.
Rawa Mazowiecka – kościół p.w. Niepokalanego Poczęcia Najświętszej Maryi Panny.
Parafia Niepokalanego Poczęcia Najświętszej Maryi Panny, erygowana w drugiej połowie XII w.
Rys historyczny: Pierwsza parafia w Rawie Mazowieckiej założona została w drugiej połowie XII w., prawdopodobnie przez księcia mazowieckiego Ziemowita I. Pierwszy kościół parafialny, p.w. św. Piotra Apostoła, został konsekrowany w 1160 r. W połowie XV w. zastąpił go drugi, p.w. świętych Apostołów Piotra i Pawła. Na początku XVI w. (przed 1526 r.) duszpasterzowało
przy nim czterech kapłanów (proboszcz i trzech wikariuszy). W 1638 r. erygowano tu prepozyturę parafialną z kolegium mansjonarzy, która z czasem upadła, bowiem wizytujący parafię w 1762 r. archidiakon łowicki już o niej nie wspomina. Murowany kościół, wyposażony w siedem ołtarzy, był wówczas w opłakanym stanie i chylił się ku upadkowi, a duszpasterzował przy nim tylko proboszcz z wikariuszem.
Od 1374 r., z fundacji miejscowego mieszczanina Mikołaja Paczotki, na terenie parafii przez cały okres staropolski (do 1823 r.) istniała prepozytura szpitalna Świętego Ducha, najstarsza znana kościelna fundacja szpitalna na terenie diecezji łowickiej (erygowana w 1378 r., a zatwierdzona rok później przez arcybiskupa metropolitę gnieźnieńskiego Jana Suchywilka). Na mocy dokumentu fundacyjnego z 27 X 1374 r., wystawionego przez księcia Ziemowita III, opiekę duszpasterską nad jej pensjonariuszami sprawowali benedyktyni z klasztoru św. Wojciecha w Płocku. Przytułek zamieszkiwało średnio sześciu pensjonariuszy-bezdomnych. Prepozytura posiadała własną kaplicę, którą w XVII w. rozbudowano do formy murowanego kościoła z trzema ołtarzami, konsekrowanego w 1669 r. przez biskupa kijowskiego Tomasza Ujejskiego. W 1826 r. zrujnowany kościół przekazano ewangelikom, którzy dwa lata później zakończyli jego odbudowę, połączoną z rozbudową. W tym samym roku przy kościele dokonano erekcji rawskiej parafii ewangelicko-augsburskiej, istniejącej do dziś.
Na terenie parafii, na przedmieściu Boguskim, znajdował się także kościół p.w. św. Stanisława biskupa, fundowany ok. 1520 r. przez burmistrza rawskiego Marcina Znosko z żoną Anną. Przy kościele, tak jak przy innych świątyniach, znajdował się cmentarz. Przez trzy wieki grzebani tu byli wierni, aż do roku 1824, kiedy rozebrano kościół i wybudowano w tym miejscu osadę rzemieślniczą.
16 VIII 1612 r. przybyli do Rawy Mazowieckiej jezuici, sprowadzeni przez biskupa łuckiego Pawła Wołuckiego (od 1616 r. biskupa kujawsko-pomorskiego). Początkowo zamieszkali przy miejscowym kościele. Potem, z polecenia biskupa, jego brat Stanisław Wołucki, starosta rawski, wybudował dla zakonników na terenie parafii pierwszą drewnianą kaplicę, a przy niej drewniane
budynki (m.in. szkołę). Drugi etap budowy trwał w latach 1630-1642 i dzięki donacjom okolicznej szlachty wzniesiono murowane kolegium i drewniany kościół p.w. Niepokalanego Poczęcia Najświętszej Maryi Panny. 18 V 1693 r. arcybiskup metropolita lwowski Konstanty Lipski dokonał uroczystego poświęcenia kamienia węgielnego pod nowy, murowany kościół. Na skutek braku funduszów, wojen, zarazy i biedy w mieście, budowa świątyni trwała z przerwami aż do roku 1730. Wtedy, 12 marca, jej uroczystej konsekracji p.w. Niepokalanego Poczęcia Najświętszej Maryi Panny dokonał arcybiskup metropolita gnieźnieński Teodor Potocki, prymas Polski. W następnych latach (1730-1743) kościół wyposażono w ołtarze i ambonę, której wzór wzięto z kościoła jezuickiego we Wrocławiu. Na skutek kasaty Towarzystwa Jezusowego przez papieża Klemensa XIV w 1773 r. świątynię i kolegium przejęli najpierw pijarzy, a następnie, w 1780 r., Zakon Kanoników Regularnych Grobu Bożego w Polsce – Bożogrobcy Miechowscy (miechowici), którzy szukając dla siebie nowych form działalności próbowali zająć się również nauczaniem. Gdy Bożogrobcy, podporządkowując się ukazowi carskiemu kasującemu zakon, opuścili Rawę Mazowiecką w 1820 r., opiekę nad kościołem przejęli księża diecezjalni, przenosząc do niego siedzibę parafii, która pozostaje tu do dzisiaj.
Kościół wzniesiono w stylu baroku jezuickiego. Tworzy go nawa główna, zamknięta wielobocznym prezbiterium, wąskie nawy boczne z emporami na piętrze i zakrystia połączona korytarzem z plebanią (dawnym klasztorem). Nad wejściem góruje balkon chóru muzyczne go z rokokowym kartuszem na balustradzie. We wnętrzu kościoła, zdobionego polichromią, jest siedem osiemnastowiecznych barokowych ołtarzy. Ołtarz główny, w absydzie prezbiterium, mieści obraz Niepokalanego Poczęcia Najświętszej Maryi Panny z 1857 r. Ściany boczne prezbiterium zdobią malowidła przedstawiające Przemienienie Pańskie i Matkę Bożą Częstochowską. Tuż przy balustradzie usytuowano ołtarz boczny z obrazem św. Stanisława biskupa. W lewej nawie bocznej stoją ołtarze Matki Bożej Częstochowskiej i św. Stanisława Kostki, w prawej – św. Maksymiliana, św. Anny Samotrzeciej i Chrystusa Ukrzyżowanego. Zabytkowa jest także gotycka chrzcielnica z dawnego kościoła farnego, wykonana w końcu XIV w. z brązu. Pod kościołem mieszczą się krypty. Do budynku przylega klasycystyczna dzwonnica.
Biskup łowicki Andrzej F. Dziuba, dekretem z dnia 29 X 2015 r. zdecydował, że w kościele parafialnym w Rawie Mazowieckiej na czas Jubileuszowego Roku Miłosierdzia została otwarta Brama Miłosierdzia.
Miasteczko Krwi Chrystusa w Chrustach
Na terenie parafii, w Chrustach koło Rawy Mazowieckiej, w 1993 r. osiedliły się Siostry Misjonarki Krwi Chrystusa, założone w Polsce w 1987 r. Miejsce to otrzymało nazwę Miasteczka Krwi Chrystusa. Początkowo siostry prowadziły tu działalność charytatywną. W Rodzinnym ośrodku Formacji Chrześcijańskiej znalazło pomoc i schronienie wiele osób świeckich z różnymi problemami. Od 2003 r. mieści się tu Dom Generalny Sióstr Misjonarek Krwi Chrystusa. Na terenie Miasteczka znajduje się również Erem Maryi „Brama Nieba”, zamieszkiwany przez pierwszego diecezjalnego pustelnika, ks. Leszka Niewiadomskiego, będącego jednocześnie kapelanem sióstr. Miasteczko Krwi Chrystusa jest centrum duchowości Stowarzyszenia. Regularnie są w nim organizowane dni skupienia i rekolekcje dla dzieci, młodzieży i dorosłych.
Opracował: ks. kan. dr Paweł Staniszewski
Miejscowości należące do parafii:
Wsie: Chrusty, Głuchówek Kolonia, Huta Wałowska, Janolin, Kolonia Wałowice, Leopoldów, Lutkówka, Niwna, Pasieka Wałowska, Podlas, Stary Dwór, Sucha, Ścieki, Wałowice
Ulice: Akacjowa, Armii Krajowej, Browarna, Brzechwy, Chmielna, Cmentarna, Dąbrowskiej, Dolna, Fredry, Górna, Jasińskiego, Jeżowska, Kaczeńcowa, Kochanowskiego, Kolejowa, Konopnickiej, Konstytucji 3 Maja, Kościuszki, Krakowska (numery parzyste), Księże Domki, Laskowa, Łowicka, Makuszyńskiego, Mickiewicza, Murarska, Niepodległości (numery 1-7, 11), Niwna, Nowa, Ogrodowa, Orzechowa, Orzeszkowej, Osada, Parkowa, Piaskowa, Pl. Piłsudskiego (numery 1-8, 10-16), Piwna, Podmiejska, Polna, Południowa, Prusa, Sienkiewicza, Przemysłowa, Przechodnia, Różana, Sadowa, Skierniewicka, Słowackiego, Solidarności, Tatar, Tomaszowska, Tulipanowa, Tuwima, Wierzbowa, Willowa, Wiśniowa, Pl. Wolności, Kard. Stefana Wyszyńskiego, Wyzwolenia, Zapolskiej, Zielona, Zwolińskiego, Żeromskiego, Żmichowskiej, 1 Maja
Zdjęcia wykonane 27.08.2006r., 13.09.2011r.
Rawa Maz. – kościół murowany tzw. mały p.w. św. Pawła od Krzyża.
Parafia św. Pawła od Krzyża, erygowana 15 XII 1980 r.
Rys historyczny: W 1353 r. książę mazowiecki Siemowit I wraz z żoną Eufemią sprowadził do Rawy Mazowieckiej Zakon Augustianów i ufundował dla niego drewniany kościół p.w. Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny. Nic więcej o nim nie wiadomo. Kościół spalił się z początkiem XVIII w., a wkrótce na jego miejsce został wybudowany nowy, także z drewna, lecz z murowanym prezbiterium. W latach 1790-1793 wzniesiono murowany kościół w stylu późnobarokowym, wielokrotnie później odnawiany. Kiedy ukazem z dnia 8 XI 1864 r. car Aleksander II zniósł istniejące w Królestwie Polskim klasztory, wkrótce do domu zakonnego wkroczyło wojsko, usuwając zakonników. Pozostawiono tylko przeora, o. Teodora Załuskiego, jako administratora kościoła. Po jego śmierci duszpasterstwo przy kościele przejęli księża diecezjalni, a w 1938 r. kościół wraz z budynkiem klasztornym otrzymali w posiadanie oo. Pasjoniści (Zgromadzenie Męki Jezusa Chrystusa). Za ich staraniem arcybiskup metropolita gnieźnieński i warszawski Stefan kard. Wyszyński, prymas Polski, 15 XII 1980 r. erygował przy kościele parafię p.w. św. Pawła od Krzyża, która do dnia dzisiejszego jest placówką duszpasterską prowadzoną przez nich przy dawnym kościele augustiańskim.
Świątynia jest późnobarokowa, orientowana, jednonawowa. Do prostokątnej nawy od wschodu przylega wielobocznie zamknięte prezbiterium, a od zachodu kwadratowy ryzalit z kruchtą w przyziemieniu i niską nadbudówką. Przy prezbiterium od północy są zakrystia i kruchta z oratorium na piętrze. Wnętrze świątyni przykrywa sklepienie kolebkowe z lunetami na gurtach, kruchtę zachodnią – krzyżowe, a zakrystię – kolebkowe z lunetami. W barokowym ołtarzu głównym z drugiej połowy XVIII w. umieszczony jest słynący łaskami siedemnastowieczny obraz Matki Bożej Pocieszenia, zasłaniany obrazem św. Grzegorza Wielkiego, papieża, z przełomu XVIII i XIX w. Dwa późnorenesansowe ołtarze boczne z pierwszej połowy XVII w. poświęcone są Matce Bożej Częstochowskiej i św. Annie. W kościele znajdują się: późnogotycka rzeźba Piety z XVI w., drewniane konfesjonały w stylu włoskiego baroku, późnobarokowa ambona z drugiej połowy XVIII w., obrazy św. Moniki i Przemienienia Pańskiego z przełomu XVIII i XIX w. Okna wypełnia dziewięć witraży, wykonanych przez Marię Suwalską z Łodzi. Na chórze są 16-głosowe organy z 1947 r.
Opracował: ks. kan. dr Paweł Staniszewski
Miejscowości należące do parafii:
Wsie: Bogusławki Duże, Bogusławki Małe, Byszewice, Głóchówek, Kaleń, Matyldów, Pukinin, Świnice
Ulice: Aleksandrówka, Biała przy Aleksandrówce, Braci Świderskich, Gąsiorowskiego, Jerozolimska, Jeziorańskiego, Kilińskiego, Konstytucji 3 Maja, Krakowska, Krzywe Koło, Lenartowicza, Łąkowa, Mazowiecka, Mickiewicza, Miła, Opoczyńska, Os. 9 Maja, Paska, Południowa, Reymonta, Skorupki, Słoneczna, Targowa, Urbańskiego, Warszawska, Wodna, Zamkowa Wola, Zatylnia, Ziemowita
no images were found
Regnów – kościół murowany p.w. św. Nawiedzenia Najświętszej Maryi Panny.
Parafia Nawiedzenia Najświętszej Maryi Panny.
Rys historyczny: Parafia i pierwszy drewniany kościół w Regnowie p.w. św. Michała Archanioła powstał w pierwszej połowie XIII w. z fundacji księcia Konrada Mazowieckiego. Kościół miał początkowo wchodzić w skład parafii Cielądz i dopiero od 1333 r. stał się parafialnym. W 1603 r., podczas wizyty bp. W. Goślickiego, stał tu kościół drewniany, który spłonął w 1762 r. Dwa lata później, na tym samym miejscu, starosta rawski Franciszek Kazimierz Lanckoroński ufundował i wybudował nową świątynię, istniejącą do dziś. Według legendy miało to być wotum wdzięczności za uratowanie życia podczas polowania. Konsekracji kościoła dokonał w 1772 r. biskup kijowski Józef Andrzej Załuski. Kościół szczęśliwie przetrwał pożar w 1842 r., który strawił całą plebanię, pochłaniając akta parafialne. W czasie I wojny światowej uszkodzeniu uległy wieże, dzwonnica i główne drzwi. II wojna światowa nie przyniosła zniszczeń.
Obecnie ten późnobarokowy kościół p.w. Nawiedzenia Najświętszej Maryi Panny posiada układ bazylikowy. Bogato zdobione wnętrze pochodzi z XVIII w. W prezbiterium stoi monumentalny, rokokowy ołtarz główny z obrazem Matki Bożej z Dzieciątkiem Jezus, w srebrnych sukienkach, zasuwanym obrazem Nawiedzenia Najświętszej Maryi Panny. Umieszczona w jego zwieńczeniu rzeźba św. Michała Archanioła depczącego szatana jest nawiązaniem do wezwania poprzedniej świątyni. Najstarszym zabytkiem kościoła jest gotycka Pieta z XV w.
Opracował: ks. kan. dr Paweł Staniszewski
Miejscowości należące do parafii:
Wsie: Annosław, Kazimierzów, Łaszczyn, Nowy Regnów, Podskarbice Królewskie, Podskarbice Szlacheckie, Regnów, Rylsk Duży, Sowidół, Zofianów
no images were found
Rusinów – kościół drewniany p.w. św. Apostołów Piotra i Pawła.
Parafia św. Apostołów Piotra i Pawła, erygowana 15 VII 1926 r.
Rys historyczny: Rusinów był pierwotnie lokowany jako wieś na prawie polskim, a w 1374 r. został przeniesiony na prawo niemieckie przez królową Elżbietę. W XVI w. należał do parafii Smogorzów, a w XIX w. do parafii Nieznamierowice. Kaplica dworska notowana była w XVIII w. Kościół drewniany p.w. św. Apostołów Piotra i Pawła wybudowano jesienią 1925 r. staraniem społecznego komitetu kierowanego przez Jana Abramczyka i Jana Wlazło. Świątynia służyła mieszkańcom do końca 1999 r. Parafia w Rusinowie została erygowana 15 VII 1926 r. przez bp. Jana Kantego Lorka. Nowy kościół, wg projektu arch. Marka Stanika z Radomia, arch. Ryszarda Dudy z Katowic i konstr. Krzysztofa Anioła z Katowic, budowany był od 1985 r. staraniem ks. Bolesława Janisza i parafian. Świątynię pobłogosławił w stanie surowym bp Edward Materski 12 IX 1996 r. Dedykacji kościoła dokonał bp Zygmunt Zimowski 14 VII 2006 r.
