Zatem historia Inowłodza sięga jeszcze czasów pogańskich. Na dowód tego można jeszcze przytoczyć fakt, że w roku 1145 w Inowłodzu pobierane były cła od przywożonych towarów, a więc drogi, którymi ten towar przywożono musiały powstać dużo wcześniej. Kolejnym bardzo ważnym dowodem na to, że Inowłódz jest miastem starym i że kościół św. Idziego wybudowany został za czasów Władysława Hermana, jest dokument, który do dnia dzisiejszego znajduje się w archiwach przy kościele w Trzemesznie.
Sporo szczegółów odnoszących się do kościoła św. Idziego odnajdujemy w pamiętniku religijnym. Czytamy tam, że kościół posiadał dawniej trzy ołtarze i że pod stopniami wielkiego ołtarza w roku 1593 pochowany był ksiądz Adam Stryecz, proboszcz miejscowej parafii, któremu siostra położyła nagrobek z białego ciosowego kamienia.
Z innych źródeł historycznych dowiadujemy się, że na środku kościoła był mały murowany grób, w którym był pochowany Mikołaj Korycki, sekretarz Zygmunta III Wazy. Najprawdopodobniej król ten bawił w tych stronach na łowach i w tym czasie został gdzie w okolicy zamordowany wspomniany sekretarz królewski. Grób ten nakrywał biały ciosowy kamień z jego herbem „Ciołek”. Jeszcze w ostatnich latach przed l Wojną Światową grób istniał, choć już bardzo zrujnowany. Po wojnie, po odrestaurowaniu kościółka posadzkę wyrównano i znikły ślady grobu.
W kościółku umieszczony był również w wielkim ołtarzu obraz św. Idziego, sprowadzony z Włoch. Jednak i on nie przetrwał do dzisiejszych czasów.
W dobrym stanie kościółek zachował się do 1520 roku.
Później to, z powodu powiększenia parafii inowłodzkiej, kościółek św. Idziego stał się zbyt małym do odprawiania nabożeństw, więc parafianie pobudowali nowy kościół pod wezwaniem św. Michała Archanioła. Zatem kościół św. Idziego pozostał kościołem filialnym aż do roku 1793. Jednak z czasem z powodu okupacji pruskiej i austriackiej został on opuszczony. W roku 1790 za staraniem proboszcza inowłodzkiego ks. Buchowskiego kościółek został odrestaurowany i został do niego wprowadzony cudowny obraz Matki Boskiej Bolesnej, przez co nabrał jeszcze większej świetności.
Nie długo jednak cieszył się swoim dobrym stanem, ponieważ w 1793 roku został zamieniony przez prusaków na magazyn wojskowy. Mieszkańcy Inowłodza wraz z proboszczem ks. Buchowskim wynieśli nocą najświętszy obraz i znaczniejsze sprzęty i bogactwo kościelne. Resztę zabrali żołnierze pruscy, kościół zasypali zbożem, a cmentarz zasypali słomą i sianem. Po zakończeniu okupacji pruskiej kościółek zaczął chylić się ku upadkowi. Nie były tam już odprawiane nabożeństwa i nie mając żadnej opieki zaczął się zamieniać w ruinę.
Około roku 1911 miejscowy proboszcz ks. Weiss, a potem ks. Dyżewski zajęli się odrestaurowaniem kościoła, którym przewodził architekt Dziekoński. Jednak l Wojna Światowa przerwała tę pracę. Dopiero po wojnie w 1923 roku zajęto się ponowną restauracją kościoła. Z inicjatywy prezydenta Rzeczypospolitej, Ignacego Mościckiego w 1936 roku podjęto gruntowną rekonstrukcję tego kościoła. W październiku 1938 roku ukończono wszystkie prace związane z odbudową i dnia 1 listopada nastąpiło uroczyste poświęcenie kościoła.
Zdjęcia wykonane 14.08.2006r., 10.04.1911r.
Zdjęcia wykonane 31.07.2011r.
Zdjęcia wykonane 21.08.2011r.
Janisławice – kościół drewniany p.w. św. Małgorzaty, dziewicy i męczennicy.
Parafia św. Małgorzaty w Janisławicach, erygowana w XV w.
Rys historyczny: Początki Janisławic sięgają XIV w., a swoje powstanie zawdzięczają arcybiskupowi metropolicie gnieźnieńskiemu Janisławowi (1317-1341), od którego imienia miejscowość wzięła nazwę. On to, 4 IV 1330 r. w Łowiczu wystawił przywilej lokacyjny wsi, życząc sobie, aby przyjęła nazwę Janisławice. Z treści przywileju wynika, że nowa wieś już przy założeniu otrzymała prawo niemieckie w jego średzkiej odmianie, a ponieważ prawa średzkie nie były dokładnie znane wystawcy przywileju, zastrzegał on dla siebie te, które mogły przynosić korzyści dla mieszkańców wsi.
Pierwszy udokumentowany zapis o istnieniu kościoła i parafii w Janisławicach pochodzi z bulli papieża Grzegorza XI, wydanej w 1375 r. z powodu sporu o probostwo między rektorem tegoż kościoła, Marcinem z Domaniewic, a Filipem Debinczem, który wbrew prawu zajął i zatrzymał parafię, korzystając z dochodów należnych rektorowi. Papież ostatecznie przyznał parafię janisławicką Marcinowi z Domaniewic, nakazując rozliczyć Filipa Debincza z osiągniętych dochodów (Vetera Monumentu Poloniae et Lithuaniae, Rzym 1860, t. 1, nr 974). Drugi udokumentowany zapis o istnieniu kościoła i parafii w Janisławicach pochodzi dopiero z 1520 r. Proboszczem był wtedy Mateusz z Wolbromia, osadzony na parafii przez arcybiskupa gnieźnieńskiego Zbigniewa Oleśnickiego, a więc od lat 1481-1493, kiedy tenże zarządzał archidiecezją gnieźnieńską (J. de Lasko, Liber beneficiorum, Gniezno 1881, t. 2, s. 330). Należy przypuszczać, że pierwszy kościół został wybudowany wkrótce po 1330 r., tj. po lokacji wsi Janisławice, nie jest to jednak równoznaczne z jednoczesnym powstaniem parafii. Chociaż nie zachował się jej akt erekcyjny, z dużym prawdopodobieństwem można ustalić ramy czasowe jej powstania: najwcześniej w drugiej połowy XIV w., gdy kształtowała się sieć parafii na terenach zachodniego Mazowsza, a przed rokiem 1375.
Pierwszy kościół parafialny w Janisławicach zbudowany z drzewa po lokacji wsi w 1330 r. podupadł i po ponad 150 latach jego istnienia zaszła potrzeba wzniesienia nowego, co stało się ok. 1500 r., w czasie kiedy proboszczem parafii był Mateusz z Wolbromia. Według Rocznika Archidiecezji Warszawskiej z 1958 r. jego fundatorem był prawdopodobnie arcybiskup metropolita gnieźnieński Andrzej Róża Boryszewski, prymas Polski, natomiast M. Stefanowski uważa, że prawdopodobnym fundatorem był arcybiskup metropolita gnieźnieński Fryderyk kard. Jagiellończyk, prymas Polski (M. Stefanowski, Na marginesie katalogu Archidiecezji Warszawskiej z roku 1935, „Studia Theologica Varsaviensia” 1992, r. 40, nr 1, s. 219). Brak jest również zgodności poglądów w sprawie daty konsekracji kościoła, gdyż wymienione są lata 1521 i 1525. Pewne jest, że za patrona otrzymał św. Małgorzatę, dziewicę i męczennicę. W XVII w. kościół był rozbudowany, bowiem wizytujący parafię w 1761 r. archidiakon łowicki, ks. Józef Marcinkowski, potwierdza istnienie dobudowanej do niego murowanej zakrystii. Świątynia posiadała wówczas pięć ołtarzy. Przy kościele funkcjonował odnowiony szpital-przytułek, zamieszkany przez czterech ubogich. W następnych wiekach budowla była kilkakrotnie restaurowana (lata: 1794, 1809 i 1856). W 1914 r. kościół po raz kolejny rozbudowano: dobudowano od frontu kruchtę zachodnią. W ubiegłym stuleciu liczący ponad 400 lat kościół poddawany był ponownie pracom remontowym (w 1922, 1949 i 1981 r. – nowy wystrój wnętrza).
Dzisiaj ta modrzewiowa, orientowana budowla o konstrukcji zrębowej, posiada trzy nawy oraz wielobocznie zamknięte prezbiterium. Ołtarz główny pochodzi z 1670 r. W jego centrum znajduje się kopia obrazu św. Anny Samotrzeciej. Postacie ozdobiono barokowymi sukienkami. Zasłonę stanowi obraz Zwiastowania. Po obu stronach znalazły miejsce figury świętych: Joachima i Józefa. Ołtarze boczne po chodzą z XVII w. i są bogato zdobione obramieniami z dekoracją o motywach akantu. Lewy poświęcono patronce parafii: znajduje się w nim cenny obraz z jej wizerunkiem, zasłaniany malowidłem przedstawiającym Matkę Bożą. Prawy poświęcono kultowi Jezusa Miłosiernego. Wyposażeniem świątyni jest także bogato zdobiona ambona, drewniana chrzcielnica z 1698 r., wykonana w jednym kawałku drewna, konfesjonały z przełomu XVIII i XIX w. oraz czternaście obrazów świętych. Chór muzyczny wsparto na drewnianych słupach, a umieszczone tu 13-głosowe organy z XVIII w. są dumą janisławickiej parafii. Kościół wpisany jest do rejestru zabytków.
Opracował: ks. kan. dr Paweł Staniszewski
Miejscowości należące do parafii:
Wsie: Borysław, Gzów, Janisławice, Lnisno, Reczuł
Zdjęcia wykonane 14.01.2007r., 25.03.2012r.
Zdjęcia wykonane 03.05.2012r., 19.01.2020r.
Jeżów – kościół drewniany na cmentarzu.
Rys historyczny: Kościół p.w. Świętego Leonarda z 2 poł. XVII w. Restaurowany w 1757 r., staraniem Jakuba Azarycza benedyktyna z klasztoru w Jeżowie. Remontowany w 1946, 1978 i 2003 r.
Budowa i wyposażenie. Drewniany kościół jednonawowy, konstrukcji zrębowej. Orientowany, zbudowany z drewna modrzewiowego. Prezbiterium mniejsze od nawy, zamknięte prostokątnie z boczną zakrystią. Kruchta od frontu nawy. Dach dwukalenicowy, kryty gontem z sześcioboczną wieżyczką na sygnaturkę. Zwieńczoną baniastym hełmem blaszanym. Wewnątrz strop płaski. Podłoga z desek. Chór muzyczny wsparty na dwóch słupach, o prostej linii parapetu z prospektem organowym. Belka tęczowa z Grupą Pasyjną, krucyfiks późnobarokowy z 2 poł. XVII w. Ołtarz główny wczesnobarokowy z poł. XVII w. Dwa ołtarze boczne barokowe z 1 pol. XVIII w. W ogrodzeniu z kamienia polnego, ceglana brama parawanowa.
Zdjęcia wykonane 25.03.2012r.
no images were found
Jeżów – kościół murowany p.w. św. Józefa.
Parafia św. Józefa Oblubieńca Najświętszej Maryi Panny.
Rys historyczny: Kościół św. Józefa został wybudowany w latach 1907-1914 – według projektu warszawskiego architekta p. Konstantego Wojciechowskiego – by zadośćczynić rosnącym potrzebom duszpasterskim, jakie posiadała jeżowska parafia. Myśl wzniesienia nowego kościoła podjął Proboszcz, ks. kanonik Bolesław Raźmo. Budowę rozpoczęto 28 września 1907 roku a ukończono w połowie roku 1914. I tak powstał zbudowany w stylu neogotyckim, trójnawowy, z prezbiterium zwróconym na północ, z wysoką wieżą frontową i sygnaturkową budynek. Według projektu, wieża kościelna miała być jeszcze wyższa, jednak w czasie wichury wiatr zwalił konstrukcję z drewna, zakończono więc prace na niższym poziomie. Zasadniczym budulcem okazałego budynku jest czerwona cegła, a jego fundament został przygotowany z obrobionego kamienia polnego. Całość została poświęcona w lipcu 1914 roku przez delegata Arcybiskupa Warszawskiego – księdza Władysława Żaboklickiego, Proboszcza i Dziekana ze Skierniewic.
Miejscowości należące do parafii:
Wsie: Brynica, Dąbrowa, Góra, Jasienin Duży, Jasienin Mały, Jeżów, Kosiska, Leszczyny, Lubiska Kolonia, Mikulin Parcela, Mikulin Wieś, Mościska, Popień Parcela, Popień Gospodarstwo Rolne, Przybyszyce, Strzelna, Taurów, Wola Łokotowa, Zamłynie
no images were found
Krzemienica – kościół murowany p.w. św. Anny i św. Jakuba Większego.
Parafia św. Jakuba Apostoła, erygowana w XIV w.
Rys historyczny: Do XVI w. Krzemienica stanowiła własność rodziny Krzemieniowskich herbu Grzymała. Na miejscu dzisiejszego kościoła stała pierwotnie niewielka, drewniana kapliczka p.w. św. Jakuba Apostoła. Nie wiadomo kiedy została zbudowana, ale według lokalnej legendy postawili ją uczniowie św. Cyryla i Metodego w połowie IX w. Gdy w XIV w. erygowano parafię Krzemieniowscy wznieśli i uposażyli drewniany kościół. Służył on parafianom blisko 200 lat. W XVI w. był już na tyle zniszczony, że zaczęto planować budowę kościoła ze znacznie trwalszego materiału. Plany te zaczęto realizować w ostatnich latach XVI stulecia, kiedy Krzemienica przeszła na własność rodu Lipskich herbu Łada, których gniazdem była wieś Lipie, leżąca w granicach parafii. Z fundacji Franciszka i Wawrzyńca Lipskich, w latach 1598-1600 wybudowano nowy, murowany kościół, stojący do dzisiaj, dedykując go św. Annie i św. Jakubowi Większemu. Data „1600”, umieszczona pod kapitelem na północnej ścianie, wydaje się wskazywać na ostateczne wykończenie wnętrz świątyni, która została konsekrowana prawdopodobnie w 1608 r. Staraniem pierwszego z braci Lipskich, Franciszka – kanonika gnieźnieńskiego, 18 XII 1619 r. arcybiskup metropolita gnieźnieński Wawrzyniec Gembicki, prymas Polski, podniósł parafię do godności prepozytury, ustanawiając przy parafialnym kościele kolegium sześciu mansjonarzy.
Na zewnętrznych ścianach świątyni widoczne są ślady uszkodzeń z czasu Potopu Szwedzkiego. Powstały one w 1656 r., gdy na polach pobliskich wsi Lipie i Strzemeszna Stefan Czarniecki stoczył zwycięską bitwę ze Szwedami. Mury kościoła wkrótce naprawiono, a w roku 1658 biskup kujawsko-pomorski Kazimierz Florian Czartoryski dokonał jego powtórnej konsekracji.
Świątynia jest zbudowana w stylu gotyckim, z licznymi elementami renesansu. Jest to obiekt jednonawowy, z dwudzielnym prezbiterium. Do nawy przylega kruchta i dzwonnica, a do prezbiterium zakrystia. Ściany wspierają gotyckie skarpy. Dach świątyni jest dwuspadowy i zakończony sygnaturką. Okna zamknięte są półkolistymi łukami, a od dołu ozdobione pilastrami, które łączy arkada.
Wyposażenie kościoła utrzymane jest w stylu renesansowym, z pewnymi wpływami gotyku. Niektóre elementy wystroju wnętrza mają też charakter wczesnobarokowy. W kościele znajduje się pięć ołtarzy, na których umieszczono liczne obrazy, głównie siedemnastowieczne. Ołtarz główny, renesansowy, wykonany jest z drewna i pochodzi z 1616 r. Jest bogato zdobiony, z licznymi dekoracjami w formie złoconych motywów roślinnych, dwukondygnacyjny, trójpolowy, posiadający predellę. Umieszczone w nim obrazy, namalowane na drewnie, pochodzą w większości z XVII w. Jest także jeden z XVI w. i dwa z początku XX w. (namalowane na wzór siedemnastowiecznych, które uległy zniszczeniu). Także tabernakulum pochodzi z XVII w.; wśród elementów zdobiących go widać m.in. wizerunki czterech Ewangelistów. Cztery barokowe ołtarze boczne poświęcone są św. Kazimierzowi, św. Stanisławowi biskupowi, Matce Bożej Szkaplerznej i św. Stanisławowi Kostce.
Teren przykościelny otoczony jest niewysokim murem, zbudowanym równocześnie z kościołem. Stojące w jego obwodzie kapliczki są młodsze. Cztery z nich powstały w latach 1871-1874, piąta natomiast dużo później, na miejscu furtki. Kościół zwraca uwagę swoim stylem: jest to wybitnie polski typ architektury końca XVI i pierwszej połowy XVII w., określany jako gotyzujący renesans polski.
W tej parafii, we wsi Lipie, urodził się Jan Lipski (1589-1641), syn Wawrzyńca i Anny Plichcianki, od 1638 r. arcybiskup metropolita gnieźnieński, prymas Polski.
Opracował: ks. kan. dr Paweł Staniszewski
Miejscowości należące do parafii:
Wsie: Chociw, Chociwek, Czerwonka, Kanice, Krzemienica, Lipie, Podkonice Duże, Podkonice Małe, Stanisławów, Stanisławów Lipski, Strzemeszna, Turobów, Wale, Wólka Jagielczyńska, Zagóry, Zubki Duże, Zubki Małe
Zdjęcia wykonane 10.12.2006r., 01.01.2007r., 24.06.2007r., 01.07.2007r.
Zdjęcia wykonane 09.02.2011r., 30.10.2011r., 23.09.2012r.
Kurzeszyn – kościół murowany p.w. Najświętszej Maryi Panny Królowej Polski.
Parafia Najświętszej Maryi Panny Królowej Polski, erygowana została w 1512 r.
Rys historyczny: Parafia w Kurzeszynie erygowana została w 1512 r. Pierwszy drewniany kościół p.w. św. Katarzyny ufundował i uposażył jeden z książąt mazowieckich. Kolejną świątynię, także drewnianą i pod tym samym wezwaniem wzniósł w 1607 r. biskup łucki Paweł Wołucki. On też w 1616 r. dokonał jej konsekracji. Kościół posiadał sześć ołtarzy. Z zapisu wizytacyjnego z 1762 r. wiadomo, że duszpasterzowało przy nim dwóch kapłanów: proboszcz i wikariusz, a kościół był już „nadrujnowany”. Jednak dopiero w 1853 r. został odnowiony. W 1914 r., podczas działań wojennych prowadzonych w ramach bitwy nad Rawką, kościół spłonął. W latach 1922-1924 z ofiar parafian zbudowano obecną murowaną świątynię p.w. Najświętszej Maryi Panny Królowej Polski, którą w 1931 r. konsekrował arcybiskup metropolita warszawski Aleksander kard. Kakowski.
Kościół wzniesiono na planie prostokąta, zamkniętego nieco węższą absydą prezbiterium. Jest to jednonawowy budynek, kryty dwuspadowym dachem, z wieżyczką na sygnaturkę nad nawą i wieżą dzwonniczą częściowo wtopioną w fasadę. Główne drzwi ujęte są w portal zwieńczony trójkątnym szczytem, wspartym na dwóch kolumnach typu toskańskiego. Na chórze muzycznym zamontowane są organy zbudowane w 1934 r. przez firmę Zygmunta Kamińskiego z Warszawy (według tabliczki zamontowanej na kontuarze: przez firmę Kamińskich), w 2007 r. gruntownie odrestaurowane przez Mirosława Prymka z Warszawy. W zamkniętym wieloboczną absydą prezbiterium stoi ołtarz główny z obrazem Matki Bożej Częstochowskiej, flankowany figurami Najświętszego Serca Pana Jezusa i św. Józefa z Dzieciątkiem.
