„PRZESZŁOŚĆ ZACHOWANA W PAMIĘCI STAJE SIĘ CZĘŚCIĄ TERAŹNIEJSZOŚCI „
STRONA W BUDOWIE
Modlna – kościół drewniany p.w. św. Stanisłąwa Biskupa.
Parafia Bożego Ciała i Św. Stanisława Biskupa i Męczennika, erygowana prawdopodobnie XV w.
Rys historyczny: Kościół drewniany, jednonawowy, konstrukcji zrębowej, oszalowany, wystawiony w końcu XVI w. Przy prezbiterium od północy zakrystia, od południa murowana kaplica. Kościół jest ogrodzony murowanym parkanem, a w jego południowo-zachodni narożnik wbudowano niezwykle masywną murowaną konstrukcję, podobną do podwójnej arkady, pod którą podwieszono dwa spiżowe dzwony. Dach położony na więźbie typu storczykowego, należącej do najbardziej skomplikowanych konstrukcji nośnych. Dach pokryty gontem. Elementem koronującym ten nietypowy wśród okolicznych kościołów dach jest sześcioboczna sygnaturka z blachy, zakończona baniastym hełmem, z którego wyrasta krzyż.
Wyposażenie kościoła:
Ołtarz główny z obrazem Matki Boskiej i św. bpa Stanisława. Ambona, kropielnica i chrzcielnica kamienne, krata kuta z żelaza oddzielająca kościół od kaplicy. Pneumatyczne organy. Droga Krzyżowa malowana na płótnie. Krucyfiks, kamienny nagrobek Mateusza Warszyckiego w kaplicy.
Miejscowości należące do parafii:
Bądków, Celestynów, Czerchów, Dybówka, Grabiszew, Małachowice Kolonia, Małachowice Wieś, Maszkowice, Modlna, wieś kościelna, Sokolniki Parcela, Sokolniki Wieś
Zdjęcia wykonane 28.10.2012r.
no images were found
Niesułków – kościół drewniany p.w. św. Wojciecha.
Parafia Świętego Wojciecha erygowana w XIII w. (abp gnieźnieński Jakub herbu Świnka).
Rys historyczny: Kościół nie istniejący – drewniany rozebrany w poł. XVIII w. Obecny – wystawiony w drugiej poł. XVII w. z mensy biskupów włocławskich, gruntownie odrestaurowany w XIX w. W 1903 r. dobudowano doń murowaną kaplicę i kruchtę. Odrestaurowany w 1934 i 1948 r. Kościół drewniany na fundamencie z cegły, konstrukcji zrębowej, oszalowany, prezbiterium zwrócone na zachód. Nawa na rzucie prostokąta z węższym sklepieniem prezbiterium. Po obu stronach prezbiterium zakrystia i skarbczyk, murowane. Nawa przedłużona od wschodu (1934 r.) o węższą część mieszczącą chór i kruchtę w przyziemiu. Dachy dwuspadowe, gontowe (z 1948 r.). Pamiątkę konsekracji obchodzono w niedzielę po 16 lipca. Nie wiadomo kiedy i przez kogo konsekrowany.
Wyposażenie kościoła:
Ambona z pierwszej poł. XVIII w. w stylu regencji, ołtarz główny z poł. XVIII w., ołtarz boczny św. Wojciecha z pierwszej poł. XVIII w., ołtarz boczny Serca Jezusowego z pierwszej poł. XVIII w., obraz koronacji Matki Bożej z poł. XVII w., obraz Zdjęcie z Krzyża z pierwszej poł. XVIII w., feretron Matki Boskiej z przełomu XVIII i XIX w., relikwiarz z drugiej poł. XIX w., krzyż z poł. XVIII w., drewno pozłacane. Epitafia Kochanowskich herbu Jastrzębiec (†1848, †1851), Piotra Elżanowskiego († 1820), Barbary z Pińskich Skrzyńskiej i jej syna Teodora Skrzyńskiego z pierwszej poł. XIX w.
Miejscowości należące do parafii:
Dąbrówka Duża, Dąbrówka Mała, Lipka, Niesułków Kolonia, Niesułków, wieś kościelna, Nowostawy Dolne, Nowostawy Górne, Poćwiardówka, Anielin
Zdjęcia wykonane 01.05.2007r., 28.10.2012r.
Nowe Miasto – klasztor murowany p.w. św. Kazimierza.
Rys historyczny: Klasztor w Nowym Mieście nad Pilicą fundował wojewoda rawski Kazimierz Granowski. Zaproponował on kapucynom nową fundację w 1762 r., co aprobował 14 V 1762 abp gnieźnieński i prymas Polski, Władysław Łubieński, a fundator 7 VI 1762 urzędowo przekazał zakonowi plac pod budowę. Wznoszenie kościoła trwało w l. 1780-1786; z powodu rozbiorów Polski i wojen napoleońskich budynki pozostały niewykończone (w kościele nie było zrazu bocznych kaplic), a konsekracja świątyni klasztornej mogła nastąpić dopiero w XIX w. Dopełnił jej l X 1815 bp Franciszek Kajetan Zambrzycki, administrator diecezji warszawskiej. Kościół nosi wezwanie św. Kazimierza.
Zbudowany jest w stylu baroku toskańskiego, o formach typowych dla budownictwa kapucynów. Staraniem prowincjała o. Beniamina Szymańskiego kościół został rozbudowany w 1837-1840 (dobudowano wówczas kaplice z bocznymi ołtarzami), a w 1875-1889 staraniem gwardiana o. Kajetana Tchórzyńskiego dobudowano wąską kaplicę wzdłuż kościoła. Obrazy ołtarzowe są dziełem Szymona Czechowicza i Franciszka Smuglewicza i ich uczniów. Zabudowania klasztorne rozpoczęto wznosić w 1762 r., ale dopiero w 1788 r. zakończono prace budowlane, a 16 V 1789 nastąpiła kanoniczna erekcja klasztoru. Przy klasztorze zbudowano też sukiennicę, która w XVIII i XIX w. zaopatrywała wszystkie klasztory Prowincji w sukno habitowe. Klasztor był miejscem sześciu kapituł prowincjalnych. Podczas wielkiej kasaty klasztorów przeprowadzonej nocą z 27 na 28 XI 1864 r. klasztor w Nowym Mieście został uznany za tzw. klasztor etatowy (mający prawo istnienia). Gwardianem jego był wówczas o. Leander Lendzian, spowiednik i kierownik duchowy bł. Franciszki Siedliskiej, założycielki Zgromadzenia Sióstr Nazaretanek, mieszkającej wówczas w Roszkowej Woli i w Żdżarach.
W 1867 r. przywieziono do Nowego Miasta zakonników ze skasowanego klasztoru w Lubartowie, a w 1892 r. – z klasztoru w Zakroczymiu. Bracia przybyli z Zakroczymia przywieźli ze sobą liczne sprzęty z tamtejszego kościoła i klasztoru, m.in. krzyż znajdujący się obecnie w kaplicy Pana Jezusa Ukrzyżowanego, konfesjonał o. Honorata Koźmińskiego, figury czterech ewangelistów, liczne portrety. O. Benwenuty Mettler, utalentowany rzeźbiarz, wykonał szereg prac w kościele i zakrystii, m.in. rzeźbione drzwi pomiędzy zakrystią i chórem zakonnym, umeblowanie zakrystii, tabernakulum w głównym ołtarzu, ołtarz w kaplicy bocznej. W klasztorze znajdują się liczne portrety i obrazy z XVIII-XIX w., przywiezione do Nowego Miasta z innych klasztorów kapucyńskich po kasacie. W krypcie kościoła zostali pochowani wybitni zakonnicy z XIX w.: wspomniany już Benwenuty Mettler, Prokop Leszczyński, Bernard Gratowski, Rafał Mazurkiewicz, Franciszek Szymanowski, Hieronim Krześniak. Dzięki ich pracy klasztor nowomiejski stał się w II połowie XIX w. promieniującym ośrodkiem apostolskim, zwłaszcza w zakresie kaznodziejstwa i spowiednictwa, ściągającym rzesze wiernych.
Przede wszystkim jednak od 1892 r. działał tu bł. Honorat Koźmiński, posługując w konfesjonale i rozwijając dzieło ukrytych zgromadzeń zakonnych, tu też zakończył życie doczesne 16 XII 1916. Relikwie jego od 1988 r. spoczywają w bocznym ołtarzu po lewej stronie prezbiterium. W 1986 r. urządzono przy kościele muzeum, w którym zgromadzono pamiątki związane z życiem i działalnością bł. Honorata. Na bazie biblioteki klasztornej, do której w miarę przybywania braci ze skasowanych klasztorów dołączano przywożone przez nich księgozbiory innych domów, zorganizowano w latach 1957-1960 Bibliotekę Warszawskiej Prowincji Kapucynów, w której pomieszczono około 10.000 starodruków i rękopisów bibliotecznych, oraz około 25.000 druków nowych, a także Archiwum Warszawskiej Prowincji Kapucynów, w którym znalazły się ocalałe akta kancelarii prowincjalnej i poszczególnych klasztorów od XVIII w. do czasów współczesnych. Oba zbiory (biblioteka i archiwum) powstały i zostały skatalogowane dzięki pracy o. Ambrożego Jastrzębskiego oraz br. Ireneusza Mianowskiego. W 1994 r. zostały one przeniesione do Centrum Duchowości „Honoratianum” w Zakroczymiu.
Klasztor nowomiejski jako jedyny nie uległ kasacie w okresie zaborów, a po tzw. ukazie tolerancyjnym z 1905 r. otwarto w nim nowicjat. Tutaj rozpoczynali życie zakonne błogosławieni Henryk Krzysztofik (nowicjusz w 1927-1928), Symforian Ducki (nowicjusz w 1920-1921), Florian Stępniak (nowicjusz w 1931-1932) i Fidelis Chojnacki (nowicjusz w l. 1933-1934). W 1. 1936-1938 na miejscu dawnej sukiennicy zbudowano dwupiętrowy budynek z przeznaczeniem na potrzeby nowicjatu.
W 1958 r. umieszczono w nim Niższe Seminarium Duchowne (nowicjat przeniesiono wtedy do Zakroczymia), które zostało brutalnie zlikwidowane przez władze komunistyczne w 1963 r., a w budynku umieszczono zasadniczą szkołę zawodową. Gmach wrócił w ręce zakonu w 1982 r. i od tego czasu ponownie mieści się w nim nowicjat. W latach 1996-1997 cały klasztor przeszedł kapitalny remont i przebudowę wnętrz. Na prośbę ordynariusza łowickiego, bpa Alojzego Orszulika, Prowincja nasza 17 VIII 1992 r. przejęła opiekę duszpasterska nad parafią p.w. Opieki Najświętszej Maryi Panny w Nowym Mieście nad Pilicą i sprawowała ją do 25 VI 1996. W ciągu tego czasu obowiązek proboszcza sprawował o. Gerard Iwanicki. Od 2001 r. mieści się tu sanktuarium bł. Honorata Koźmińskiego.
Zdjęcia wykonane 18.02.2007r.
no images were found
Nowe Miasto – kościół murowany p.w. opieki Matki Boskiej.
Parafia Opieki Matki Bożej Bolesnej.
Rys historyczny: Pierwszy kościół w Nowym Mieście, drewniany, p.w. św. Marcina, zbudowano prawdopodobnie w 1412 r. Jego fundatorami była rodzina Nowomiejskich, należąca do bogatego rodu rycerskiego Prandotów herbu Rawicz, z pobliskiej Góry. Był to filialny kościół parafii św. Zygmunta w Górze (obecnie ul. Góra), co potwierdza zapis arcybiskupa metropolity gnieźnieńskiego Jana Łaskiego, prymasa Polski, przeprowadzającego wizytację w 1521 r. Gdy Nowomiejscy osiedlili się ok. 1609 r. w powstającym Nowym Mieście, również siedzibę parafii przeniesiono do Nowego Miasta, gdzie rezydował proboszcz z wikariuszem, tymczasem w filialnym kościele w Górze pozostali dwaj wikariusze. Podczas wizytacji parafii w 1762 r. archidiakon łowicki ks. Józef Marcinkowski stwierdził, że kościół jest bardzo zniszczony, chylący się ku upadkowi. Dlatego1765 r. założono fundamenty pod nowy i przystąpiono do budowy. Ziemie te należały do wielu rodów: Aleksandra Lipskiego, Franciszka Granowskiego, Ignacego Świdzińskiego, ale budowa szła opieszale, ponieważ w tym samym czasie fundatorzy zajmowali się zakładaniem klasztoru ojców kapucynów. Budowa kościoła zeszła na dalszy plan; posadowiono go w miejscu starszego, lecz źle zbudowanego, z materiału niskiej jakości. Wymagał on nieustannego remontu i w 1817 r. praktycznie „rozsypał się”. Próby remontu trwały jednak dalej i w 1829 r. prace zakończono. Słaba konstrukcja, a wreszcie pożar szalejący w Nowym Mieście w 1843 r. dokończył dzieła zniszczenia.
Obecny, nowy kościół p.w. opieki Matki Boskiej został ufundowany i wzniesiony na starym miejscu przez hrabiego Władysława Małachowskiego w latach 1855-1856. 1 VI 1884 r. arcybiskup metropolita warszawski Wincenty Chościak-Popiel dokonał konsekracji świątyni. Barokową budowlę wzniesiono na rzucie krzyża, z jedną wieżą, z zewnątrz wspartą szkarpami. Wnętrze kryje chrzcielnicę rzeźbioną w piaskowcu z XVII w., 12-głosowe organy z tego samego wieku, obrazy: św. Tekli, bł. ks. Jerzego Popiełuszki, św. Barbary oraz Drzewo Genealogiczne Chrystusa z XVIII w., a także cztery płyty nagrobne dawnych, zasłużonych parafian. Na szczególną uwagę zasługuje Pieta Gostomska – drewniana gotycka rzeźba ofiarowana parafii przez mieszkańców Gostomi w 1990 r. W 1997 r., po umieszczeniu rzeźby w ołtarzu głównym, Matka Boża Bolesna została ogłoszona patronką parafii. Pozostałe cztery ołtarze boczne poświęcone zostały: Najświętszemu Sercu Pana Jezusa, św. Antoniemu, św. Janowi Nepomucenowi oraz Matce Bożej. W 2006 r. parafia obchodziła 150-lecie wybudowania kościoła, z okazji którego odnowiono Krzyż Misyjny.
Opracował: ks. kan. dr Paweł Staniszewski
Miejscowości należące do parafii:
Wsie: Bełek, Gostomia, Nowe Miasto, Pobiedna, Rosocha, Sacin, Świdrygały, Wola Pobiedzińska, Wólka Gostomska
Zdjęcia wykonane 18.02.2007r.
no images were found
Poświętne – kościół murowany pw. św. Filipa Neri i św. Jana Chrzciciela – Sanktuarium Matki Bożej Świętorodzinnej.
Parafia p.w. św. Filipa Neri i św. Jana Chrzciciela.
Rys historyczny: Brudzewice (dziś wioska w parafii Studzianna) posiadały w XIII w. kościół parafialny p.w. św. Mikołaja, fundacji książęcej. Abp Maciej Drzewicki w XVI w. przyłączył Brudzewice do parafii Drzewica, jako ekspozyturę. Na tym terenie w wiosce Studzianna osiedlili się w latach 1673-1674 księża filipini. Kościół pierwotny p.w. Najświętszego Imienia Jezus, Najświętszej Maryi Panny i św. Józefa, na wzgórzu nazywanym Dziewicza Góra, zbudowany został z drewna modrzewiowego, według planów prymasa Mikołaja Prażmowskiego, w latach 1672-1674 wraz z klasztorem, z fundacji Zofii Anny Starołęskiej i ks. Jana Zbąskiego – późniejszego biskupa warmińskiego. Kościół konsekrował prymas Andrzeja Olszowski 2 czerwca 1675 r. Znajdował się cudowny obraz. Wokół sanktuarium od połowy XVII w. powstawało osiedle z czasem nazwane Poświętne tj. przynależące do sanktuarium i nazywane potocznie oppidum – miasteczko. Sam klasztor i kościół były obejmowane nazwą Studzianna, choć wioska Studzianna leży w pobliżu dawnego folwarku. W latach 1696-1698 wybudowano w pobliżu dworu Starołęskich w Brudzewicach kościół p.w. św. Józefa.
Kościół sanktuaryjny, obecny p.w. św. Filipa Neri i św. Jana Chrzciciela, wznoszony był w latach 1688-1724 według planów Adama Konarzewskiego i Tylmana von Gameren. Konsekracja odbyła się 23 czerwca 1748 r. pod przewodnictwem biskupa łuckiego Franciszka Antoniego Kobierskiego. 2 lipca 1776 r. z udziałem bp. Antoniego Przedwojewskiego przeniesiono tu cudowny obraz. Gdy urządzono całkowicie wnętrze tej świątyni, to rozebrano w 1782 r. pierwotny kościół drewniany. Pod koniec XVIII w. w miejscu drewnianego kościoła zbudowano kościół p.w. św. Anny. Po powstaniu diecezji sandomierskiej bp Adam Prosper Burzyński w 1820 r. reaktywował samodzielną parafię Brudzewice, której centrum już wtedy przeniosło się do Studzianny. Administrowana była przez księży filipinów, którzy obsługiwali wszystkie kościoły. Od połowy XIX w. kościół parafialny podupadał i duszpasterstwo przeniosło się do Studzianny. Księża Filipini włączyli się w powstanie styczniowe w wyniku czego oraz zgodnie z zamierzoną wcześniej likwidacją zakonów zostali skasowani w 1865 r. Duszpasterstwo w parafii objęli księża diecezjalni. Po zniszczeniach I wojny światowej odnowiono kościół staraniem ks. Tomasza Migowskiego. Parafia otrzymała formalnie nazwę Studzianna w 1920 r. Księża filipini objęli ponownie duszpasterstwo parafialne i pieczę nad sanktuarium od 1928 r. na podstawie zezwolenia Stolicy Apostolskiej. Uroczystego wprowadzenie dokonał 25 lipca 1928 r. bp Paweł Kubicki.
W związku z Jubileuszem Chrześcijaństwa w 1974 r. kościół otrzymał tytuł Bazyliki Mniejszej. Kościół sanktuarium p.w. św. Filipa Neri i św. Jana Chrzciciela jest budowlą w stylu barokowym, orientowaną, bazylikową, wzniesioną z cegły z elementami kamiennymi.
Cudowny obraz Świętej Rodziny namalowany jest farbami olejnymi na płótnie przez nieznanego autora i przyklejony do deski. Koronacja odbyła się 18 sierpnia 1968 r., a dokonał jej kard. Stefan Wyszyński w asyście kard. Karola Wojtyły przy udziale ponad 200 tys. wiernych. W tym czasie wizerunek zaczął być nazywany obrazem Matki Boskiej Świętorodzinnej.
Miejscowości należące do parafii:
Anielin, Brudzewice, Brudzewice Kol., Gapinin, Kozłowiec, Małoszyce, Mysiakowiec, Ponikła, Poręby, Poświętne, Stefanów, Studzianna, Walerianów, Wólka Kuligowska.
Zdjęcia wykonane 22.07.2012r., 16.09.2012r.
Poświętne – kościół murowany p.w. św. Anny.
Rys historyczny: Kościół p.w. św. Anny w Poświętnem zbudowano na przełomie XVIII i XIX w. na miejscu pierwszego drewnianego kościoła sanktuaryjnego z lat 1672-1673, który został rozebrany w 1782 r. Jest budowlą jednonawową, murowaną, o niewielkich rozmiarach, wzniesioną na planie prostokąta. Restaurowany był w 1965 r.
Zdjęcia wykonane 22.07.2012r., 16.09.2012r.
no images were found
Poświętne – kościół murowany p.w. św. Józefa.
Rys historyczny: Kościół p.w. św. Józefa w Poświętnym został wybudowany w latach 1696-1698 w pobliżu dworu Starołęskich. Konsekrowany był w 1699 r. przez sufragana gnieźnieńskiego bp. Andrzeja Albinowskiego. Miał służyć potrzebom duszpasterskim, zwłaszcza sprawowaniu pogrzebów, miejscowej społeczności parafialnej. Chodziło bowiem o odciążenie świątyni sanktuaryjnej ze względu na duży napływ pielgrzymów na przełomie XVII i XVIII w. Kościół jest obiektem w jednonawowym, w stylu barokowym.
Zdjęcia wykonane 22.07.2012r., 16.09.2012r.
no images were found
