„PRZESZŁOŚĆ ZACHOWANA W PAMIĘCI STAJE SIĘ CZĘŚCIĄ TERAŹNIEJSZOŚCI „
SCHRONY TZW „LINII PILICY”.
Moja przygoda z bunkrami tzw. Linii Pilicy zaczęła się kilka lat temu tj. w 2010 roku. Nie jestem wielkim miłośnikiem militariów, tak bardziej przy okazji moich zainteresowań historią w ogóle. Bardziej to traktuję jako miejsce wypoczynku i spacerów. Często jeżdżę do Luboczy, Inowłodza aby odpocząć od codziennych spraw.
RODZAJE SCHRONÓW
Schron Ringstand 58c
Ringstand 58c – schron strzelecki do ognia okrężnego, zwany potocznie „Tobrukiem” – była to konstrukcja Włoska, pierwszy raz wykorzystana w walce o Tobruk – stąd jego potoczna nazwa. Niemcy docenili zalety tego lekkiego schronu bojowego i zaczęli budować go w swoich liniach obrony. Przyjmuje się że pierwsze Ringstand-y 58c powstały na wale atlantyckim.
Zalety schronu R58c były nie do przecenienia. Cały schron był umieszczony poniżej linii gruntu – przez to świetnie zakamuflowany. Z ziemi wystawał tylko otwór w którym na specjalnej szynie posadowiony był karabin maszynowy – typu MG34 lub MG42. Miał możliwość prowadzenia ognia okrężnego – czyli w każdym kierunku. Nad powierzchnię gruntu wystawał tyko KM, i głowa obsługującego go żołnierza – więc ciężko było namierzyć i unieszkodliwić schron.
Dodatkowo wejście do każdego R58c było maskowane siatką maskującą rozwieszoną pomiędzy specjalnymi drutami wbetonowanymi w R58c (tzw. świńskie ogonki) a okopem.
Dodatkową zaletą R58c było małe zużycie materiałów i szybka budowa (około 11m3 betonu, budowa trwała około 25 dni). To była istotna zaleta, szczególnie pod koniec wojny, gdzie materiałów i wykwalifikowanych rąk do pracy brakowało.
Schron obsługiwany był przez 2 żołnierzy – strzelca i pomocnika (amunicyjnego). W razie ataku np. lotniczego, obsługa chroniła się w przedsionku schronu.
Ringstand 58c mógł też być uzbrojony m.in. w:
– wyrzutnik granatów
– miotacz płomieni
Używano go również jako stanowisko obserwacyjne (lornetki nożycowe), lub jako stanowisko łączności za pomocą światła.
Schron typu Regelbau 701 będący garażem dla działa przeciwpancernego
Schron typu Regelbau 701 będący garażem dla działa przeciwpancernego lub innego. W ścianach bocznych w pewnej odległości od podłogi znajdowały się zagłębienia, gdzie były montowane drewniane belki które dawały przestrzeń do przechowywania amunicji.
Mały schron dla drużyny piechoty Regelbau 668 dla 6-9 żołnierzy
Regelbau 668 – schron bierny dla 6-9 żołnierzy. Wyposażenie stanowiły drzwi 434PO1, drzwi 19P7, drzwi 410P9 zamykające wyjście ewakuacyjne, prycze, piec, filtrowentylatory, pancerne osłony anten oraz w nielicznych peryskop.
Kochbunkier
Kochbunkier znany również jako garnek kocha – mały schron jednoosobowy. Niezwykle popularny niemiecki schron, jako jedyny był produkowany masowo w fabrykach jako prefabrykat – i jako taki był przywożony gotowy na miejsce docelowe. Jego rolę na polu bitwy można określić krótko – lepsze to niż zwykły okop, dawał podstawowe schronienie przed ogniem wroga. Kochbunkier nie chronił strzelca przed bezpośrednim uderzeniem pocisku większego kalibru, ale spokojnie opierał się odłamkom. Jego niewątpliwą zaletą były niskie koszty wytworzenia i niewielkie zużycie materiałów – trzeba pamiętać że Niemcy pod koniec wojny nie mieli ani kasy ani materiałów w naddatku.
Kochbunkier był obsypany ziemią, aż po otwory strzelnicze, wchodziło się do niego bezpośrednio z okopów. Stojący w nim żołnierz nie miał za wiele miejsca – ale do walki RKMem wystarczyło. W boju posiadał jeszcze jedną zaletę – był mały, więc i ciężki do bezpośredniego trafienia czymś „mocniejszym”.
Kochbunkry można spotkać w dużych ilościach, praktycznie na każdej linii obrony. Występowały w wielu wariantach – jako strzeleckie (najczęściej), obserwacyjne, czasami nawet umieszczane w okopach „poziomo” jako mini magazyny amunicji. Ciekawostką są Kochbunkry, które miały otwór w stropie dla umieszczenia CKM – pełniły podobną rolę jak Ringstandy 58c, oczywiście były dużo mniej odporne na bezpośrednie trafienie.
Kochbunkry spotykamy w różnych konfiguracjach, jako osobne oddalone od siebie obiekty, czasami w dużym zagęszczeniu. Spotyka się również np. dwa Kochbunkry połączone ze sobą – tworzą wtedy jedno wspólne, większe stanowisko ogniowe. Wersji Kochbunkrów powstało wiele – różne „stropy”, różne otwory strzelnicze, wymiary i kształty. Wszystko to powoduje że mimo ich masowości, są ciekawymi obiektami i czasami mogą nas zaskoczyć nietypowym rozwiązaniem. Kreatywność Niemców w wykorzystaniu – w końcu bardzo prostego schronu – czasami mocno zaskakuje.
LUBOCZ
Schron nr.1 Ringstand 58c (Tobruk) (G-45)
Ringstand 58c – schron strzelecki do ognia okrężnego, zwany potocznie „Tobrukiem”. Na specjalnej szynie posadowiony był karabin maszynowy – typu MG34 lub MG42. Miał możliwość prowadzenia ognia okrężnego – czyli w każdym kierunku.
Schron znajduje się na prywatnym gruncie, niedaleko budynków państwa Świderków. Dostępny i częściowo zasypany w środku ziemią osuwającą się przez drzwi wejściowe. Dobrze widoczny. Nie zachowała się szyna metalowa do mocowania karabinu maszynowego.
Schron nr.2 Ringstand 58c (Tobruk) (G-46)
Ringstand 58c – schron strzelecki do ognia okrężnego, zwany potocznie „Tobrukiem”. Na specjalnej szynie posadowiony był karabin maszynowy – typu MG34 lub MG42. Miał możliwość prowadzenia ognia okrężnego – czyli w każdym kierunku.
Schron znajduje się przy polnej drodze, jadąc od Luboczy do trasy Rzeczyca – Nowe Miasto. Częściowo zasypany śmieciami. Dobrze widoczny. Bardzo dobrze widoczne numery seryjne wewnątrz i na zewnątrz bunkra. Ten bunkier pamiętam z czasów dzieciństwa, jak z ojcem przejeżdżałem koło niego, jadąc zaprzęgiem konnym z Gustawowa do Rzeczycy przez Lubocz. Jedyny bunkier w Luboczy przy którym jest dobrze zachowana szyna do mocowania karabinu maszynowego.
Schron nr.3 Ringstand 58c (Tobruk) (G-47)
Ringstand 58c – schron strzelecki do ognia okrężnego, zwany potocznie „Tobrukiem”. Na specjalnej szynie posadowiony był karabin maszynowy – typu MG34 lub MG42. Miał możliwość prowadzenia ognia okrężnego – czyli w każdym kierunku.
Schron znajduje się na prywatnym gruncie państwa Świderków, w sadzie. Dostępny i częściowo zasypany w środku ziemią osuwającą się przez drzwi wejściowe. Słabo widoczny, zarośnięty chaszczami. Nie zachowała się szyna metalowa do mocowania karabinu maszynowego.
no images were found
Schron nr. 4 Ringstand 58c (Tobruk) – wyburzony (G-48)
Bunkier znajduje się przy polnej drodze. Zniszczony. Widoczna bryła żelbetonu i niewielka część wystająca z ziemi.
no images were found
Schron nr. 5 Ringstand 58c (Tobruk) (G-49)
Ringstand 58c – schron strzelecki do ognia okrężnego, zwany potocznie „Tobrukiem”. Na specjalnej szynie posadowiony był karabin maszynowy – typu MG34 lub MG42. Miał możliwość prowadzenia ognia okrężnego – czyli w każdym kierunku.
Schron znajduje się na prywatnym gruncie przy drodze Rzeczyca – Nowe Miasto. Dostępny i częściowo zasypany w środku ziemią osuwającą się przez drzwi wejściowe. Dobrze widoczny. Nie zachowała się szyna metalowa do mocowania karabinu maszynowego.
Schron nr. 6 Ringstand 58c (Tobruk) (G-50)
Ringstand 58c – schron strzelecki do ognia okrężnego, zwany potocznie „Tobrukiem”. Na specjalnej szynie posadowiony był karabin maszynowy – typu MG34 lub MG42. Miał możliwość prowadzenia ognia okrężnego – czyli w każdym kierunku.
Schron znajduje się na prywatnym gruncie przy drodze Rzeczyca – Nowe Miasto po prawej stronie przed wsią Lubocz. Dostępny – dobrze widoczny. Częściowo oczyszczony. Nie zachowała się szyna metalowa do mocowania karabinu maszynowego.
Schron nr. 7 Regelbau 701 (będący garażem dla armat). (G-51)
Schron typu Regelbau 701 będący garażem dla działa przeciwpancernego lub innego. W ścianach bocznych w pewnej odległości od podłogi znajdowały się zagłębienia, gdzie były montowane drewniane belki które dawały przestrzeń do przechowywania amunicji.
Schron znajduje się w lesie po prawej stronie drogi Rzeczyca – Nowe Miasto przed wsią Lubocz. Dostępny – dobrze widoczny. Wyjątkowo przy tego typu schronu znajduje się rura kominowa do odprowadzania spalin.
Schron nr. 8 Regelbau 668 (dla drużyny piechoty) (G-52)
Regelbau 668 – schron bierny dla drużyny piechoty, 6-9 żołnierzy. Wyposażenie stanowiły drzwi 434PO1, drzwi 19P7, drzwi 410P9 zamykające wyjście ewakuacyjne, prycze, piec, filtrowentylatory, pancerne osłony anten oraz w nielicznych peryskop.
Schron znajduje się w lesie po prawej stronie drogi Rzeczyca – Nowe Miasto przed wsią Lubocz. Dostępny – dobrze widoczny. W środku oczyszczony ze śmieci.
Schron nr.9 Ringstand 58c (Tobruk) (G-53)
Ringstand 58c – schron strzelecki do ognia okrężnego, zwany potocznie „Tobrukiem”. Na specjalnej szynie posadowiony był karabin maszynowy – typu MG34 lub MG42. Miał możliwość prowadzenia ognia okrężnego – czyli w każdym kierunku.
Schron znajduje się w lesie po prawej stronie drogi Rzeczyca – Nowe Miasto przed wsią Lubocz. Dostępny – dobrze widoczny. W środku oczyszczony ze śmieci. Odkopane wejście boczne do schronu. Nie zachowała się szyna metalowa do mocowania karabinu maszynowego.
Schron nr.10 Ringstand 58c (Tobruk) (G-54)
Ringstand 58c – schron strzelecki do ognia okrężnego, zwany potocznie „Tobrukiem”. Na specjalnej szynie posadowiony był karabin maszynowy – typu MG34 lub MG42. Miał możliwość prowadzenia ognia okrężnego – czyli w każdym kierunku.
Schron znajduje się w lesie po prawej stronie drogi Rzeczyca – Nowe Miasto przed wsią Lubocz. Dostępny – dobrze widoczny. W środku oczyszczony ze śmieci. Odkopane wejście boczne do schronu. Nie zachowała się szyna metalowa do mocowania karabinu maszynowego.
Lubocz 11 uchwyt (G-55)
Ciekawe urządzenie na wzgórzu. Nie mogę się dowiedzieć co to jest, czy to jest z czasów II Wojny Światowej. Wygląda to jak jakiś uchwyt do karabinu maszynowego. Kiedyś to się obracało, w tej chwili jest zardzewiałe.
„PRZESZŁOŚĆ ZACHOWANA W PAMIĘCI STAJE SIĘ CZĘŚCIĄ TERAŹNIEJSZOŚCI „
Moja przygoda z bunkrami zaczęła się kilka lat temu tj. w 2010 roku. Nie jestem wielkim miłośnikiem militariów, tak bardziej przy okazji moich zainteresowań historią w ogóle. Bardziej to traktuję jako miejsce wypoczynku i spacerów. Często jeżdżę do Luboczy, Inowłodza aby odpocząć od codziennych spraw. Jak przeszedłem w 2026 roku na emeryturę to zacząłem jeździć także w inne rejony na bunkry.
Linia Pilicy (Piliza Stellung)
to niemiecka linia umocnień z końca II wojny światowej (przełom 1944/1945), ciągnąca się wzdłuż zachodniego brzegu rzeki od Luboczy, przez Inowłódz, Tomaszów Mazowiecki, aż po Sulejów. Składała się z ponad 100 żelbetowych schronów, rowów przeciwpancernych i pól minowych, mających zatrzymać Armię Czerwoną.
RODZAJE SCHRONÓW
Schron Ringstand 58c
Ringstand 58c – schron strzelecki do ognia okrężnego, zwany potocznie „Tobrukiem” – była to konstrukcja Włoska, pierwszy raz wykorzystana w walce o Tobruk – stąd jego potoczna nazwa. Niemcy docenili zalety tego lekkiego schronu bojowego i zaczęli budować go w swoich liniach obrony. Przyjmuje się że pierwsze Ringstand-y 58c powstały na wale atlantyckim.
Zalety schronu R58c były nie do przecenienia. Cały schron był umieszczony poniżej linii gruntu – przez to świetnie zakamuflowany. Z ziemi wystawał tylko otwór w którym na specjalnej szynie posadowiony był karabin maszynowy – typu MG34 lub MG42. Miał możliwość prowadzenia ognia okrężnego – czyli w każdym kierunku. Nad powierzchnię gruntu wystawał tyko KM, i głowa obsługującego go żołnierza – więc ciężko było namierzyć i unieszkodliwić schron.
Dodatkowo wejście do każdego R58c było maskowane siatką maskującą rozwieszoną pomiędzy specjalnymi drutami wbetonowanymi w R58c (tzw. świńskie ogonki) a okopem.
Dodatkową zaletą R58c było małe zużycie materiałów i szybka budowa (około 11m3 betonu, budowa trwała około 25 dni). To była istotna zaleta, szczególnie pod koniec wojny, gdzie materiałów i wykwalifikowanych rąk do pracy brakowało.
Schron obsługiwany był przez 2 żołnierzy – strzelca i pomocnika (amunicyjnego). W razie ataku np. lotniczego, obsługa chroniła się w przedsionku schronu.
Ringstand 58c mógł też być uzbrojony m.in. w:
– wyrzutnik granatów
– miotacz płomieni
Używano go również jako stanowisko obserwacyjne (lornetki nożycowe), lub jako stanowisko łączności za pomocą światła.
Schron typu Regelbau 701 będący garażem dla działa przeciwpancernego
Schron typu Regelbau 701 będący garażem dla działa przeciwpancernego lub innego. W ścianach bocznych w pewnej odległości od podłogi znajdowały się zagłębienia, gdzie były montowane drewniane belki które dawały przestrzeń do przechowywania amunicji.
Mały schron dla drużyny piechoty Regelbau 668 dla 6-9 żołnierzy
Regelbau 668 – schron bierny dla 6-9 żołnierzy. Wyposażenie stanowiły drzwi 434PO1, drzwi 19P7, drzwi 410P9 zamykające wyjście ewakuacyjne, prycze, piec, filtrowentylatory, pancerne osłony anten oraz w nielicznych peryskop.
Kochbunkier
Kochbunkier znany również jako garnek kocha – mały schron jednoosobowy. Niezwykle popularny niemiecki schron, jako jedyny był produkowany masowo w fabrykach jako prefabrykat – i jako taki był przywożony gotowy na miejsce docelowe. Jego rolę na polu bitwy można określić krótko – lepsze to niż zwykły okop, dawał podstawowe schronienie przed ogniem wroga. Kochbunkier nie chronił strzelca przed bezpośrednim uderzeniem pocisku większego kalibru, ale spokojnie opierał się odłamkom. Jego niewątpliwą zaletą były niskie koszty wytworzenia i niewielkie zużycie materiałów – trzeba pamiętać że Niemcy pod koniec wojny nie mieli ani kasy ani materiałów w naddatku.
Kochbunkier był obsypany ziemią, aż po otwory strzelnicze, wchodziło się do niego bezpośrednio z okopów. Stojący w nim żołnierz nie miał za wiele miejsca – ale do walki RKMem wystarczyło. W boju posiadał jeszcze jedną zaletę – był mały, więc i ciężki do bezpośredniego trafienia czymś „mocniejszym”.
Kochbunkry można spotkać w dużych ilościach, praktycznie na każdej linii obrony. Występowały w wielu wariantach – jako strzeleckie (najczęściej), obserwacyjne, czasami nawet umieszczane w okopach „poziomo” jako mini magazyny amunicji. Ciekawostką są Kochbunkry, które miały otwór w stropie dla umieszczenia CKM – pełniły podobną rolę jak Ringstandy 58c, oczywiście były dużo mniej odporne na bezpośrednie trafienie.
Kochbunkry spotykamy w różnych konfiguracjach, jako osobne oddalone od siebie obiekty, czasami w dużym zagęszczeniu. Spotyka się również np. dwa Kochbunkry połączone ze sobą – tworzą wtedy jedno wspólne, większe stanowisko ogniowe. Wersji Kochbunkrów powstało wiele – różne „stropy”, różne otwory strzelnicze, wymiary i kształty. Wszystko to powoduje że mimo ich masowości, są ciekawymi obiektami i czasami mogą nas zaskoczyć nietypowym rozwiązaniem. Kreatywność Niemców w wykorzystaniu – w końcu bardzo prostego schronu – czasami mocno zaskakuje.
